1-08
The yesterday's friend strips badges
Work 404 of 440
Page 472. Continuation of 'Zay greyt, Daniyel': yesterday's friend 'flikt pasn' (strips badges), 'shendet' (shames) word, blood, class, folk, race. Says 'vi elohim: es iz gut' (like God: it is good — Genesis refrain). Will betray at battle's moment, even own father. Yesterday buried silent. Mothers rock new sons for coming war. Addressed as Jewish, 18 from cradle, can lead brigade and fall first. Name hidden — 'nit fun arier-shtom' (not from Aryan stock). Carries ancient fate, 'oygn fun a Yitskhok-lam' (eyes of Isaac-lamb — Akedah reference). 'Khayishe sin'e' (bestial hatred — Hebrew 'sin'ah') spreads 'vi a rak' (like cancer). Maniac strides with 'go'elsher mine' (redeemer's expression — Hebrew 'go'el'). Intellectuals and artists 'gisn zol-bungen' (pour praise-wishes). 'Hauptman' — Gerhart Hauptmann (1862-1946), German playwright of 'Die Weber' (The Weavers, 1892), social drama about Silesian weavers' revolt, became 'khanifener fun natsishn got' (flatterer of Nazi god — Hebrew 'chanifa'). Sharp critique of German intellectuals' collaboration.
1-08
דער נעכטיקער פריינט פליקט פּאַסן
פון אַלץ, שענדעט וואַרט, שענדעט בלוט,
שענדעט קלאַס, שענדעט פּאַלק און ראַסַע,
און זאָגט, ווי אלהים : | עס איז גוטי
אויך דיך וועט דער פריינט פאַרראַטן
ווען ס'וועט קומען די רגע פון שלאַקי
ער פּאַרראַט זיין אייגענעם טאַטן
ווייל עס שפּאַנט איבער וועלט דער מאָניאַק.
דער נעכטן ליגט טויט שוין פּאַרשוויגן.
מען פאַרגראָבט דעבם געפּאַלענעם: ליג!
זיצן מאַמעס שוין ווידער און וויגן
נייע זין פּאַרן קומענדן קריגי
ביסטו דאַך אַ ידזסן אוודאי,
ביסט יאָרן שוין אַכצן פון וויג !
קמנסט שוין פירן א גאַנצע בריגאַדע
און פּאַלן דער ערשטער אין קריג.
און דיין נאָמען וועט ווערן באַהאַלטן
ווייל דו שטאַמסט ניט פון אַריערדשטאָם,
טראָנסט אַ גורל אויף זיך גאַר אַן אַלטן
און האָסט אויגן פון אַ יצחקלאָם.
איבער הערצער די חיהשע שנאה
צעוואַקסן האָט זיך ווי אַ ראַקי
איבער לענדער מיט גואלשער מינע
שפאַנט, שפאַנט דער מאַניאַקי
און די קלוגע -- די לייט פון וויסן
און די שיינע -- די לייט פון געזאַנג,
אויף זיין קפ מיט זאָל-בונגען גיסן,
פּאַרשפרייטן מיט בלומען זיין גאַנג.
זע, האַופטמאַן -- דער דיכטער פון ,וועבער" --
צי באַגרייפסטו, מיין זון, אַזְאַ שפּאַט? --
איז געוואָרן א כבוד-געבפר,
אַ חנפהער פון נאַצישן גאָט.
Der nekhtiker fraynt flikt pasn
fun alts, shendet vort, shendet blut,
shendet klas, shendet folk un rase,
un zogt, vi elohim: es iz gut.
Oykh dikh vet der fraynt faratn
ven s'vet kumen di rege fun shlakht;
er farat zayn eygenen tatn
vayl es shpant iber velt der manyak.
Der nekhtn ligt toyt shoyn farshvign.
men fargrobt dem gefalenen: lig!
zitsn mames shoyn vider un vign
naye zin farn kumendn krig.
Bistu dokh a yidisn avade,
bist yorn shoyn akhtsn fun vig!
kanst shoyn firn a gantse brigade
un faln der ershter in krig.
Un dayn nomen vet vern bahaltn
vayl du stamst nit fun arier-shtom,
trogst a gorl oyf zikh gor an altn
un host oygn fun a Yitskhok-lam.
Iber hertser di khayishe sin'e
tsevaksn hot zikh vi a rak;
iber lender mit go'elsher mine
shpant, shpant der manyak.
Un di kluge — di layt fun visn
un di sheyne — di layt fun gezang,
oyf zayn kop mit zol-bungen gisn,
farshpreytn mit blumen zayn gang.
Ze, Hauptman — der dikhter fun 'Veber' —
tsi bagreyfstu, mayn zun, aza shpot? —
iz gevorn a koved-geber,
a khanifener fun natsishn got.
The yesterday's friend strips badges
from everything, shames word, shames blood,
shames class, shames folk and race,
and says, like God: it is good.
You too the friend will betray
when the moment of battle comes;
he betrays his own father
for across the world strides the maniac.
Yesterday lies dead already silenced.
they bury the fallen one: lie!
mothers sit again and rock
new sons for the coming war.
You are certainly Jewish,
you're eighteen years from the cradle!
you can already lead a whole brigade
and fall first in war.
And your name will be hidden
because you don't descend from Aryan stock,
you carry an ancient fate upon you
and have eyes of an Isaac-lamb.
Over hearts the bestial hatred
has spread like a cancer;
over countries with a redeemer's expression
strides, strides the maniac.
And the clever ones — the people of knowledge
and the beautiful ones — the people of song,
pour on his head with praise-wishes,
strew his path with flowers.
See, Hauptmann — the poet of 'The Weavers' —
do you understand, my son, such mockery? —
has become a giver of honor,
a flatterer of the Nazi god.
Page 472. Continuation of 'Zay greyt, Daniyel': yesterday's friend 'flikt pasn' (strips badges), 'shendet' (shames) word, blood, class, folk, race. Says 'vi elohim: es iz gut' (like God: it is good — Genesis refrain). Will betray at battle's moment, even own father. Yesterday buried silent. Mothers rock new sons for coming war. Addressed as Jewish, 18 from cradle, can lead brigade and fall first. Name hidden — 'nit fun arier-shtom' (not from Aryan stock). Carries ancient fate, 'oygn fun a Yitskhok-lam' (eyes of Isaac-lamb — Akedah reference). 'Khayishe sin'e' (bestial hatred — Hebrew 'sin'ah') spreads 'vi a rak' (like cancer). Maniac strides with 'go'elsher mine' (redeemer's expression — Hebrew 'go'el'). Intellectuals and artists 'gisn zol-bungen' (pour praise-wishes). 'Hauptman' — Gerhart Hauptmann (1862-1946), German playwright of 'Die Weber' (The Weavers, 1892), social drama about Silesian weavers' revolt, became 'khanifener fun natsishn got' (flatterer of Nazi god — Hebrew 'chanifa'). Sharp critique of German intellectuals' collaboration.
← / → previous & next poem·1–4 toggle columns·hover a line to align all versions