די באַלאַדע פון דענווער סאָנאַטאָריוס
The Ballad of the Denver Sanatorium
Work 425 of 440
Page 503. New poem: 'Di balade fun Denver sanatorium' (1936) - the J.C.R.S. (Jewish Consumptives' Relief Society) sanatorium where Leivick was treated for tuberculosis. Opens with contrast: not 'Yezus' (Jesus) on 'tselem' (cross), not 'Moyshe' (Moses) at Canaan's threshold, but 'Nirn Niuman' - an ordinary patient on a 'prost betl' (plain bed). 'Malekh-hamoves' = angel of death (Hebrew). 'Goel' = redeemer (Hebrew). 'Oyel' = tent (Hebrew 'ohel', also funeral tent). The '1936' date places this in the period of rising fascism - 'men tret es mit di fis' (trampling life with feet). 'Kheylk' = portion (Hebrew). 'Koyrem' = prostrate/bowing (Hebrew 'korea'). The truly exalted one counts fever-pulses, kisses sick temples. Clock imagery: 'vayzerl' (little hand) pounds like volcano thunder. Final image: 'kleyne trer' (little tear) spreads with ocean's roar - the particular becomes universal.
די באַלאַדע פון דענווער סאָנאַטאָריוס
(1936)
1יט יעזוס שטאַרבט עס צוגעקלאַפט צום צלם,
ניט משה -- אויף דער שוועל פון כנעןדלאָנד,
נמר נרזן ניומאַן---הערט, איך וועל דערציילן---
אויף אַ פראַסטן בעטל ביי אַ פראָסטער וואָנט.
דערציילן איז אין אמתן ניטאָ וואָס --
ווען יעדנס לעבן הייליק וואָלט געווען
ביים צווייטן מענטש--וואֶלט אויך דער מלאך-המות
אין יעדנס לעבן הייליקייט. געזען.
נאֶָר ווער האַלט הייליק היינט דעם מענטשנס לעבן
דעבם צער פון בלוט, פון גלידער און פון הויט? --
ווי קאַן מען אין לעגענדע היינט פּאַרוועבן
אַן אומבאַקאַנטס איינעמס גלאָט א טויט+
אַ טויט פון איינעם ניט קיין העלד, קיין גואל,
אַ טויט פון איינעם גלאַט אַ מענטש אַזוי,
ואס ליגט ניט אין קיין צוגעדעקטן אוחל,
נאַר אויף א קרקע אונטער דענווערדשניי
איך זאַָג: מען האַלט ניט היינט דאס לעבן דחייליק,
ס'איז ערגער נאַך+ -- מען טרעט עס מיט די פיס :
איעדער, ווער עס קאָן, טראָגט צו זיין חללקו --
און ווער האָט ניט קיין פיס, קיין ביקס, קיין שפיז 1
פונדעסטוועגן, מיין האָרץ, ניט הער אויף גלייבן --
און זל אין גל'ויבן אויפגיין אויך מיין ליה. --
אַז דער, וואָס איז אין אמרזן דערהייבן,
פּאַלט כּורעיבם פאַר אַיעדנס מינדסטן גליד.
ער ציילט מיט שרעק דעם צווייטנס פיבער-פולסן.
און מעסט זיין היץ, און קושט זיין קראַנקן שלייף,
און פאַלט אַליין אַריין אין טויט-קאָנוואולסן,
ווען זייגער-ווייזערל צעיאַגט זיך אין געלויף.
דאָס ווייזערל פון זייגער נעמט דאַן קלאַפן
מיט דונער פון אַ טעטיקן וואולקאַן ו
אַ קליינע טרער -- מען קזמון זי קוים פאַרכאָפן --
צעטראָגט זיך מיט געברויז פון אַָקְעאַן.
199
Di balade fun Denver sanatorium
(1936)
Nit Yezus shtarbt es tsugeklapt tsum tselem,
nit Moyshe -- oyf der shvel fun Knaan-land,
nor Nirn Niuman -- hert, ikh vel dertseyln --
oyf a prostn betl bay a proster vant.
Dertseyln iz in emesn nito vos --
ven yedns lebn heylik volt geven
baym tsveytn mentsh -- volt oykh der malekh-hamoves
in yedns lebn heylikayt gezen.
Nor ver halt heylik haynt dem mentshns lebn
dem tsar fun blut, fun glider un fun hoyt? --
vi kan men in legende haynt farvevn
an umbakantn eynems glat a toyt?
A toyt fun eynem nit keyn held, keyn goel,
a toyt fun eynem glat a mentsh azoy,
vos ligt nit in keyn tsugedektn oyel,
nor oyf a korke unter Denver-shney.
Ikh zog: men halt nit haynt dos lebn heylik,
s'iz erger nokh -- men tret es mit di fis:
ayeder, ver es kon, trogt tsu zayn kheylk --
un ver hot nit keyn fis, keyn biks, keyn shpiz?
Fundestvegn, mayn harts, nit her oyf gleybn --
un zol in gloyben oyfgeyn oykh mayn lid --
az der, vos iz in emesn derheybn,
falt koyrem far a yedns mindstn glid.
Er tseylt mit shrek dem tsveytn fiber-pulsn,
un mest zayn hits, un kusht zayn krankn shloyf,
un falt aleyn arayn in toyt-konvulsn,
ven zeyger-vayzerl tseyogt zikh in geloyf.
Dos vayzerl fun zeyger nemt dan klapn
mit duner fun a tetikn vulkan:
a kleyne trer -- men ken zi koym farkhapn --
tsetrogt zikh mit gebroyz fun akean.
199
The Ballad of the Denver Sanatorium
(1936)
It is not Jesus dying nailed to the cross,
not Moses -- on the threshold of Canaan-land,
but Nirn Neuman -- listen, I will tell --
on a plain little bed by a plain wall.
To tell is in truth nothing --
if everyone's life were held sacred
by the second person -- then the angel of death
would also see sacredness in everyone's life.
But who holds sacred today the human life
the pain of blood, of limbs and of skin? --
how can one weave into legend today
an unknown someone's plain death?
A death of someone not a hero, not a redeemer,
a death of someone simply a person so,
who lies not in any covered tent,
but on a cot under Denver snow.
I say: one does not hold life sacred today,
it's worse still -- one tramples it with feet:
everyone, whoever can, contributes his share --
and who doesn't have feet, a rifle, a spear?
Nevertheless, my heart, don't cease believing --
and let my poem rise in faith too --
that the one who is truly exalted,
falls prostrate before everyone's smallest limb.
He counts with dread the other's fever-pulse,
and measures his heat, and kisses his sick temple,
and himself falls into death-convulsions,
when the clock's little hand races in its course.
The little hand of the clock then begins to pound
with thunder of an active volcano:
a little tear -- one can barely catch it --
spreads with the roar of an ocean.
199
Page 503. New poem: 'Di balade fun Denver sanatorium' (1936) - the J.C.R.S. (Jewish Consumptives' Relief Society) sanatorium where Leivick was treated for tuberculosis. Opens with contrast: not 'Yezus' (Jesus) on 'tselem' (cross), not 'Moyshe' (Moses) at Canaan's threshold, but 'Nirn Niuman' - an ordinary patient on a 'prost betl' (plain bed). 'Malekh-hamoves' = angel of death (Hebrew). 'Goel' = redeemer (Hebrew). 'Oyel' = tent (Hebrew 'ohel', also funeral tent). The '1936' date places this in the period of rising fascism - 'men tret es mit di fis' (trampling life with feet). 'Kheylk' = portion (Hebrew). 'Koyrem' = prostrate/bowing (Hebrew 'korea'). The truly exalted one counts fever-pulses, kisses sick temples. Clock imagery: 'vayzerl' (little hand) pounds like volcano thunder. Final image: 'kleyne trer' (little tear) spreads with ocean's roar - the particular becomes universal.
← / → previous & next poem·1–4 toggle columns·hover a line to align all versions