דער וואָלף
The Wolf
Work 148 of 440
Pages 171-172. 'The Wolf' (Der Volf) - A Chronicle, 1920: A major new poem begins, one of Leivick's most powerful pogrom narratives. On the third morning after the massacre, the sun rises and no trace of the city remains. The rabbi lies on a mountain of ash and stones, clenched mouth, staring pupils, his soul silent and dark. When the hot rays reach his eyes, he slowly stirs, rises, and sees: he alone is left in a murdered city — no synagogues, no Jews, no wife, no children. He doesn't know what to do. He wonders why he was spared. He strains eyes and ears for survivors crawling from ruins, for any sound to follow — but in vain. No one appears, no sound comes. The biblical cadence ('and it was,' 'and when') creates liturgical solemnity. The chronicle format (dated 1920) anchors this in real pogrom history. 'The Wolf' Section A continuation: The rabbi strains to see even the victors — but they too have vanished. Only piles of ash, chimneys, smoldering flames, silence. He searches the piles with his hands for limbs to bring to Jewish burial — but finds only ash and coal. He sits on an overturned chimney, removes his shoes to recite lamentations — but has forgotten the words. A stream presses from his diaphragm but cannot reach his eyes, stays stuck in his clenched throat. Grief cannot even flow. When night falls, he rises, faces west, and in stocking feet walks the broad road into the forest — a road covered with rifles, hats, broken wheels, the earth plowed and trampled. The rabbi's helplessness — unable to mourn, unable to cry, forgetting even the words of lament — captures trauma's devastation of language itself.
דער וואָלף
(אַ כראָניק, 1920)
א
. . . און עס איז געווען אויפֿן דריטן פֿרימאָרגן,
ווען די זון איז אויפֿגעגאַנגען אין מזרח־זײַט
איז פֿון דער גאַנצער שטאָט שוין נישט געבליבן קיין זכר.
און די זון איז געשטיגן אַלץ העכער און העכער,
ביז וואַנען זי איז צוגעקומען צום מיטן הימל,
און אירע שטראַלן האָבן זיך באַגעגנט מיט דעם רבס אויגן.
און דער רב איז געלעגן אויף אַ באַרג אַש און שטיינער
מיט אַ צונויפֿגעפֿרעסטן מויל און אויסגעגלאָצטע שוואַרצאַפּלען,
און אין זײַן נשמה איז געווען שטיל און פֿינצטער און מער גאָרנישט.
און ווען זײַנע אויגן האָבן דערפֿילט אויף זיך די הייסע שטראַלן
האָבן זיי זיך פֿאַנאַנדערגעשפּרייט און געקוקט און געקוקט,
ביז וואַנען זײַן גוף האָט אָנגעהייבן זיך רירן און אויפֿקומען.
און ווען דער רב האָט זיך אויפֿגעשטעלט און דערזען,
אַז ער איז איבערגעבליבן איינער אַליין אין אַן אויסגעהרגעטער שטאָט
אָן שולן און אָן ייִדן און אָן ווײַב און קינדער —
האָט דער רב נישט געוואוסט וואָס צו טאָן.
איז ער געשטאַנען און געטראַכט און געוואונדערט זיך,
וואָס אים האָט מען אויסגעמיטן און איבערגעלאָזט לעבן.
און ער האָט אָנגעשטרענגט די אויגן און די אויערן
צו דערזען, אפֿשר קריכט ווער אַרויס פֿון אונטער די חורבות:
און צו דערהערן אפֿשר אַ שאָס, וועט ער זיך לאָזן גיין אַהינצו.
נאָר אומזיסט האָט ער אָנגעשטרענגט די אויגן און די אויערן
ווײַל עס האָט זיך קיינער נישט באַוויזן פֿון אונטער די חורבות
און קיין שאָס האָט זיך פֿון ערגעץ נישט דערטראָגן.
און ער האָט אָנגעשטרענגט נאָך מער די אויגן צו דערזען
כאָטש וועמען נישט איז פֿון די באַזיגער: —
נאָר אויך די באַזיגער זײַנען נישט געווען צו באַמערקן. —
קופּעס אַש, קוימענס, טליענדיקע פֿלאַמען,
שטילקייט — און מער גאָרנישט.
איז ער געשטאַנען און די זאַך איז אים געווען זייער קשה,
און ער האָט נאָך מער נישט געוואוסט וואָס צו טאָן.
האָט דער רב זיך גערירט פֿון אָרט און זיך אַוועקגעלאָזט
זוכן און שאַרן מיט די הענט אין די קופּעס,
צו געפֿינען כאָטש די אברים פֿון די אומגעקומענע
און ברענגען זיי צו קבר ישׂראל.
נאָר אומזיסט האָט ער געזוכט און געשאַרט אין די קופּעס,
ווײַל קיין זכר פֿון קיין קבר איז נישט געווען צו געפֿינען,
ווײַל אַלץ איז געווען אַש און קויל און מער גאָרנישט.
האָט דער רב זיך אַוועקגעזעצט אויף אַן איבערגעקערטן קוימען
און ער האָט אויסגעטאָן די שיך און געוואָלט זאָגן קינות —
ערשט ער האָט פֿאַרגעסן די ווערטער פֿון די קינות.
און אַז ער האָט דערפֿילט, אַז ער האָט פֿאַרגעסן אַלע ווערטער,
האָט אים אַ שפּאַר געטאָן אַ שטראָם פֿון אונטערן לעפֿעלע:
און אַז דער שטראָם האָט נישט געקאָנט גרייכן צו די אויגן
און געבליבן שטעקן אין זײַן צונויפֿגעקלעמטן האַלדז —
האָט דער רב נאָך מערער נישט געוואוסט וואָס צו טאָן.
אַז די נאַכט איז געקומען און האָט צוגעדעקט
די חרובֿדיקע שטאָט מיט אַ גרויסער פֿינצטערניש,
האָט דער רב זיך אויפֿגעהייבן פֿונעם קוימען,
אויף וועלכן ער איז נאָך געזעסן,
האָט אַ קער געטאָן זײַן פּנים צו מערבֿ־צו
און מיט די זאָקן אויף די פֿיס זיך אַוועקגעלאָזט גיין
מיט דעם ברייטן שליאַך, וואָס פֿירט אין וואַלד אַרײַן.
דער ברייטער שליאַך איז געווען באַדעקט מיט אַלערליי חפֿצים,
מיט ביקסן און מיט היטלען און צעבראָכענע רעדער;
און די ערד איז געווען צעאַקערט און צעטראַמפּלט
Der Volf
(A khronik, 1920)
A
. . . Un es iz geven oyfn dritn frimorgen,
ven di zun iz oyfgegangn in mizrekh-zayt
iz fun der gantser shtot shoyn nisht geblibn keyn zekher.
Un di zun iz geshtign alts hekher un hekher,
biz vanen zi iz tsugekumen tsum mitn himl,
un ire shtraln hobn zikh bagegnt mit dem rеbs oygn.
Un der rеb iz gelegn oyf a barg ash un shteyner
mit a tsunoyfgefrеstn moyl un oysgеglotstе shvartsaplen,
un in zayn neshome iz geven shtil un fintster un mer gornisht.
Un ven zayne oygn hobn derfilt oyf zikh di heysе shtraln
hobn zey zikh fanandergeshpreyt un gekukt un gekukt,
biz vanen zayn guf hot оngeheybn zikh rirn un oyfkumen.
Un ven der rеb hot zikh oyfgeshtelt un derzen,
az er iz ibergeblibn eyner aleyn in an oysgehargetеr shtot
on shuln un on yidn un on vayb un kinder —
hot der rеb nisht gevust vos tsu ton.
Iz er geshtanen un getrakht un gevundert zikh,
vos im hot men oysgemitn un ibergelоzт lebn.
Un er hot оngeshtrengt di oygn un di oyern
tsu derzen, efsher krikht ver aroys fun unter di khurbеs:
un tsu derhern efsher a shos, vet er zikh lozn geyn ahintsu.
Nor umzist hot er оngeshtrengt di oygn un di oyern
vayl es hot zikh keyner nisht bavizn fun unter di khurbes
un keyn shos hot zikh fun ergets nisht dertrоgn.
Un er hot оngeshtrengt nokh mer di oygn tsu derzen
khotsh vemen nisht iz fun di baziger: —
nor oykh di baziger zaynen nisht geven tsu bamerkn. —
Kupes ash, koymens, tliendike flamen,
shtilkayt — un mer gornisht.
Iz er geshtanen un di zakh iz im geven zeyer kashe,
un er hot nokh mer nisht gevust vos tsu ton.
Hot der rеb zikh gerirt fun ort un zikh avekgelоzт
zukhn un sharn mit di hent in di kupes,
tsu gefinen khotsh di evrim fun di umgekumene
un brengen zey tsu kever yisroel.
Nor umzist hot er gezukht un geshart in di kupes,
vayl keyn zekher fun keyn keyver iz nisht geven tsu gefinen,
vayl alts iz geven ash un koyl un mer gornisht.
Hot der rеb zikh avekgezetst oyf an ibergekertn koymen
un er hot оysgetоn di shikh un gevolt zоgn kines —
ersht er hot fargesn di verter fun di kines.
Un az er hot derfilt, az er hot fargesn ale verter,
hot im a shpar getоn a shtrom fun untern lefele:
un az der shtrom hot nisht gekоnt graykhn tsu di oygn
un geblibn shtekn in zayn tsunoyfgeklemtn haldz —
hot der rеb nokh merer nisht gevust vos tsu ton.
Az di nakht iz gekumen un hot tsugedekt
di khorbhdike shtot mit a groyser fintsternish,
hot der rеb zikh oyfgeheybn funem koymen,
oyf velkhn er iz nokh gezesn,
hot a ker getоn zayn ponem tsu mayrev-tsu
un mit di zokn oyf di fis zikh avekgelоzт geyn
mit dem breytn shlyakh, vos firt in vald arayn.
Der breyter shlyakh iz geven badekt mit alerley kheyfotsim,
mit biksn un mit hitlen un tsebrokhenе reder;
un di erd iz geven tseakert un tsetramplт
The Wolf
(A Chronicle, 1920)
A
. . . And it was on the third early morning,
when the sun rose in the east
there remained no trace of the entire city.
And the sun climbed ever higher and higher,
until it reached the middle of the sky,
and its rays met with the rabbi's eyes.
And the rabbi lay on a mountain of ash and stones
with a clenched mouth and staring pupils,
and in his soul was silence and darkness and nothing more.
And when his eyes felt on themselves the hot rays
they spread apart and looked and looked,
until his body began to stir and rise.
And when the rabbi stood up and saw,
that he was left alone in a murdered city
without synagogues and without Jews and without wife and children —
the rabbi did not know what to do.
So he stood and thought and wondered,
why he had been spared and left to live.
And he strained his eyes and ears
to see, perhaps someone crawls out from under the ruins:
and to hear perhaps a sound, he would go there.
But in vain he strained his eyes and ears
because no one showed themselves from under the ruins
and no sound reached from anywhere.
And he strained his eyes even more to see
at least anyone at all from the victors: —
but even the victors were not to be noticed. —
Piles of ash, chimneys, smoldering flames,
silence — and nothing more.
So he stood and the matter was very difficult for him,
and he even more did not know what to do.
So the rabbi stirred from his place and set out
to search and scrape with his hands in the piles,
to find at least the limbs of the perished
and bring them to a Jewish burial.
But in vain he searched and scraped in the piles,
because no trace of any grave was to be found,
because everything was ash and coal and nothing more.
So the rabbi sat down on an overturned chimney
and he took off his shoes and wanted to recite lamentations —
only he had forgotten the words of the lamentations.
And when he felt that he had forgotten all words,
a stream pressed from under his diaphragm:
and when the stream could not reach his eyes
and remained stuck in his clenched throat —
the rabbi even more did not know what to do.
When night came and covered
the ruined city with a great darkness,
the rabbi rose from the chimney,
on which he still sat,
turned his face toward the west
and with his socks on his feet set out to walk
on the broad road that leads into the forest.
The broad road was covered with all sorts of objects,
with rifles and with hats and broken wheels;
and the earth was plowed up and trampled
Pages 171-172. 'The Wolf' (Der Volf) - A Chronicle, 1920: A major new poem begins, one of Leivick's most powerful pogrom narratives. On the third morning after the massacre, the sun rises and no trace of the city remains. The rabbi lies on a mountain of ash and stones, clenched mouth, staring pupils, his soul silent and dark. When the hot rays reach his eyes, he slowly stirs, rises, and sees: he alone is left in a murdered city — no synagogues, no Jews, no wife, no children. He doesn't know what to do. He wonders why he was spared. He strains eyes and ears for survivors crawling from ruins, for any sound to follow — but in vain. No one appears, no sound comes. The biblical cadence ('and it was,' 'and when') creates liturgical solemnity. The chronicle format (dated 1920) anchors this in real pogrom history. 'The Wolf' Section A continuation: The rabbi strains to see even the victors — but they too have vanished. Only piles of ash, chimneys, smoldering flames, silence. He searches the piles with his hands for limbs to bring to Jewish burial — but finds only ash and coal. He sits on an overturned chimney, removes his shoes to recite lamentations — but has forgotten the words. A stream presses from his diaphragm but cannot reach his eyes, stays stuck in his clenched throat. Grief cannot even flow. When night falls, he rises, faces west, and in stocking feet walks the broad road into the forest — a road covered with rifles, hats, broken wheels, the earth plowed and trampled. The rabbi's helplessness — unable to mourn, unable to cry, forgetting even the words of lament — captures trauma's devastation of language itself.
← / → previous & next poem·1–4 toggle columns·hover a line to align all versions