און אָט די זכות וויל איך ניט פֿאַרראַטן,
And this merit I don't want to betray,
Work 333 of 440
Page 390. 'A briv fun Amerike' continuation: he won't betray this 'zkhus' (merit — Hebrew), though all betray it, grabbing for the smooth road. 'Der zaytiker' (the sideliner) hits deep with arrows, 'higer funem hign' (more local than the local) — can't ask from which port or ship he came. Ports now 'farhakt oyf shleser' (locked with locks); those from 'gubernator-feser' (governor-barrels — privilege) are at the 'goldener yoykh' (golden broth). But the sideliner carries 'kharpe' (shame — Hebrew) of hungry hands, 'blinder gayts' (blind stinginess), 'shtamlenishn funem kved-pe' (stammerings of the heavy-mouthed — Hebrew 'kved-pe' from Exodus). Memory of immigrant arrival: huddled 'vi hordes' (like hordes), 'mit dem shmeykhele un kukele fun borders' (with smiles of boarders). 'Di ziste tsayt' (the sweetest time) of 'shlep-manshinke un landsman-bos' (sewing-machine-schlepper and landsman-boss — immigrant labor). One key to all bedrooms, one 'tave' (desire — Hebrew), invited to the full bowl but never 'gekhapt di zet' (caught satisfaction). Slipping over memories 'vi iber a sholekhts fun banane' (like over a banana peel).
און אָט די זכות וויל איך ניט פֿאַרראַטן,
כאָטש עס פֿאַרראַטן זי אַלע אַרום:
אַלע כאַפּן זיך צו צום וועג צום גלאַטן,
און דעם, וואָס גייט בײַ דער זײַט, באַטראַכט מען קרום.
דער זײַטיקער איז ניט זײַטיק פֿון יוצא וועגן,
ער וואַרפֿט זײַנע פֿײַלן און טרעפֿט טיף:
ער איז היגער פֿונעם היגן און מען קען בײַ אים ניט פֿרעגן:
פֿון וועלכן האַפֿן קומסטו, פֿון וועלכער שיף?
דערצו זײַנען די האַפֿנס הײַנט פֿאַרהאַקט אויף שלעסער,
די שיפֿן יאָגן ניט מיט אָנגעשוואָלענעם בויך:
און די אַלע גליקלעכע פֿון די גובערנאַטאָר־פֿעסער,
זיי האַלטן שוין העט־העט בײַ דער גאָלדענער יויך.
אָבער גראָד דער זײַטיקער טראָגט טיף אין זיך די חרפּה
פֿון אַלע הונגעריקע הענט, פֿון בלינדער גײַץ,
פֿון אַלע הייזעריקע שטאַמלענישן פֿונעם כּבֿד־פּה
אויף יעדן סקווער, אויף יעדן גאַסן־קרײַץ.
ווי מיר האָבן צונויפֿגעטריבן זיך אַליין ווי האָרדעס,
און געטוליעט זיך צו יעדער וואָנט,
און מיט דעם שמייכעלע און קוקעלע פֿון באָרדערס
באַגעגנט יעדע ווינקענדיקע האַנט.
און ווינקענדיקע הענט — פֿון אַלע זײַטן
מיט אַזאַ געטרײַשאַפֿט פֿון אַ פֿולער מאָס: —
אָ, די זיסטע צײַט פֿון אַלע צײַטן,
פֿון שלעפּ־מאַנשינקע און לאַנדסמאַן־באָס.
צו אַלע שלאָפֿצימערן האָבן מיר געהאַט איין שליסל,
און איין תּאַוועה אויף יעדן בעט:
זיך צוגעזאָדן צו דער גרויסער פֿולער שיסל,
און ביז הײַנט נאָך ניט געכאַפּט די זעט.
און געגליטשט זיך ווי איבער אַ שאָלעכץ פֿון באַנאַנע
איבער די דערינערונגען פֿון אַלטע טעג,
און קיינער האָט ניט געוואוסט צוליב וואָס און ביז וואַנען,
און יעדער האָט זיך געגליטשט דעם אַנדערן אין וועג.
Un ot di zkhus vil ikh nit faratn,
khotsh es faratn zi ale arum:
ale khapn zikh tsu tsum veg tsum glatn,
un dem, vos geyt bay der zayt, batrakht men krum.
Der zaytiker iz nit zaytik fun yoytse vegn,
er varft zayne fayln un treft tif:
er iz higer funem hign un men ken bay im nit fregn:
fun velkhn hafn kumstu, fun velkher shif?
Dertsu zaynen di hafns haynt farhakt oyf shleser,
di shifn yogn nit mit ongeshhvolenem boykh:
un di ale gliklekhe fun di gubernator-feser,
zey haltn shoyn het-het bay der goldener yoykh.
Ober grod der zaytiker trogt tif in zikh di kharpe
fun ale hungerike hent, fun blinder gayts,
fun ale heyzerike shtamlenishn funem kved-pe
oyf yedn skver, oyf yedn gasn-krayts.
Vi mir hobn tsunoyfgetribn zikh aleyn vi hordes,
un getulyet zikh tsu yeder vont,
un mit dem shmeykhele un kukele fun borders
bagegnt yede vinkendike hant.
Un vinkendike hent — fun ale zaytn
mit aza getrayshaft fun a fuler mos: —
o, di ziste tsayt fun ale tsaytn,
fun shlep-manshinke un landsman-bos.
Tsu ale shloftsimern hobn mir gehat eyn shlisl,
un eyn tave oyf yedn bet:
zikh tsugezodn tsu der groyser fuler shisl,
un biz haynt nokh nit gekhapt di zet.
Un geglitsht zikh vi iber a sholekhts fun banane
iber di derinerungen fun alte teg,
un keyner hot nit gevust tsulib vos un biz vanen,
un yeder hot zikh geglitsht dem andern in veg.
And this merit I don't want to betray,
though all around betray it:
all grab toward the smooth road,
and the one who walks on the side, they regard askance.
The sideliner is not on the side for extraordinary reasons,
he throws his arrows and hits deep:
he is more local than the local and one cannot ask him:
from which port do you come, from which ship?
Moreover the ports today are locked with locks,
the ships don't race with swollen bellies:
and all the happy ones from the governor-barrels,
they are already far along at the golden broth.
But precisely the sideliner carries deep within him the shame
of all hungry hands, of blind stinginess,
of all hoarse stammerings of the heavy-mouthed
on every square, on every street-cross.
How we drove ourselves together like hordes,
and huddled against every wall,
and with the little smile and little look of boarders
greeted every beckoning hand.
And beckoning hands — from all sides
with such faithfulness of a full measure: —
oh, the sweetest time of all times,
of the sewing-machine-puller and landsman-boss.
To all bedrooms we had one key,
and one desire on every bed:
having invited oneself to the great full bowl,
and until today still not caught satisfaction.
And slipping as over a banana peel
over the memories of old days,
and no one knew why and until when,
and everyone slipped into the other's way.
Page 390. 'A briv fun Amerike' continuation: he won't betray this 'zkhus' (merit — Hebrew), though all betray it, grabbing for the smooth road. 'Der zaytiker' (the sideliner) hits deep with arrows, 'higer funem hign' (more local than the local) — can't ask from which port or ship he came. Ports now 'farhakt oyf shleser' (locked with locks); those from 'gubernator-feser' (governor-barrels — privilege) are at the 'goldener yoykh' (golden broth). But the sideliner carries 'kharpe' (shame — Hebrew) of hungry hands, 'blinder gayts' (blind stinginess), 'shtamlenishn funem kved-pe' (stammerings of the heavy-mouthed — Hebrew 'kved-pe' from Exodus). Memory of immigrant arrival: huddled 'vi hordes' (like hordes), 'mit dem shmeykhele un kukele fun borders' (with smiles of boarders). 'Di ziste tsayt' (the sweetest time) of 'shlep-manshinke un landsman-bos' (sewing-machine-schlepper and landsman-boss — immigrant labor). One key to all bedrooms, one 'tave' (desire — Hebrew), invited to the full bowl but never 'gekhapt di zet' (caught satisfaction). Slipping over memories 'vi iber a sholekhts fun banane' (like over a banana peel).
← / → previous & next poem·1–4 toggle columns·hover a line to align all versions