און ווי אַזוי האָב איך געקענט זיך צעשפּרייטן
And how was I able to spread out
Work 331 of 440
Page 388. 'A briv fun Amerike' continuation: how could he spread out 'vi a tsevortsler boym' (like an uprooted tree), carrying 'zibn toytn' (seven dead) and 'gulmdike shtumkayt fun leym' (golem-like muteness of clay — Hebrew 'golem', from kabbalah)? Such 'loyterkayt' (purity) and 'fargebung' (forgiveness) in the friend that a father sees himself as child. Much to explain about 'andershkayt' (otherness) in him — tonight 'ful mit shtern' (full of stars), white glare on his hair. Powers of human and nature open; he wants 'mit alem baheftn' (to attach to everything), sing 'ikh kum' (I am coming). Life 'a sakh gebrokhn' (broken much), but each break yields meaning; his 'bitokhon' (faith/trust — Hebrew) remains: you love me as I am. The friend wants not just love but 'has' (hate) — both bitter and heavy. He lives 'bay randn / fun an opgrunt' (at edges of an abyss), 'mit kaltkayt in blik' (with coldness in gaze) from first landing in 'dem land dem zatn fun glik' (the land sated with happiness — America). Full of 'umru un anung' (unrest and foreboding — German 'Ahnung') that ground will split, erasing his trace.
און ווי אַזוי האָב איך געקענט זיך צעשפּרייטן
מיט אַמאָל, ווי אַ צעוואָרצלטער בוים, —
אַז איך האָב געטראָגן אין זיך זיבן טויטן
און גולמדיקע שטומקייט פֿון ליים.
אַזאַ לויטערקייט אין דיר און דײַן נאָמען,
אַזאַ פֿאַרגעבונג צו שלעכטס און זינד, —
אַז אַ טאַטע, וואָס האָט פֿאָרזייט שוין זאָמען,
זאָל דערזען זיך אַליין ווי אַ קינד.
איך האָב אַ סך דיר, אַ סך צו דערקלערן
פֿון דער אַנדערשקייט, וואָס אין מיר קומט פֿאָר —
הײַנט איז אַזאַ נאַכט פֿול מיט שטערן
און אַזאַ ווײַסער בלענד אויף מײַנע האָר.
און עס עפֿענען זיך פֿאַר מיר אויף קרעפֿטן
פֿון מענטש און פֿון נאַטור אַרום,
און עס ווילט זיך מיט אַלעם באַהעפֿטן,
און אויסזינגען, ווי צו דיר: — איך קום.
דאָס לעבן דאָ האָט מיך אַ סך געבראָכן,
אָבער אין יעדן בראָך גייט אויף אַ זין:
און עס טוט זיך קיינמאָל פֿון מיר ניט אָפּ מײַן בטחון,
אַז דו האָסט מיך ליב אַזוי ווי איך בין.
איך ווייס: דו ווילסט ניט איך זאָל דערציילן
וועגן ליבשאַפֿט נאָר, און ניט מער:
פֿאַראַן האַס. — אויך מיט האַס ווילסטו זיך טיילן,
דײַן טייל זאָל אי האַרב זײַן, אי שווער.
נו, דערצייל איך, אַז איך לעב ווי בײַ ראַנדן
פֿון אַן אָפּגרונט, מיט קאַלטקייט אין בליק,
פֿון דעם ערשטן טאָג אָן פֿון מײַן לאַנדן
אין דעם לאַנד דעם זאַטן פֿון גליק.
נו דערצייל איך, אַז איך בין פֿול און געלאָדן
מיט אומרו און אַנונג, אַז אָט
וועט זיך אַ שפּאַלט טאָן אונטער מיר דער באָדן
און אָפּמעקן דעם שפּור פֿון מײַן טראָט.
Un vi azoy hob ikh gekent zikh tseshpreytn
mit amol, vi a tsevortsler boym, —
az ikh hob getrogn in zikh zibn toytn
un gulmdike shtumkayt fun leym.
Aza loyterkayt in dir un dayn nomen,
aza fargebung tsu shlekhts un zind, —
az a tate, vos hot forzayt shoyn zomen,
zol derzen zikh aleyn vi a kind.
Ikh hob a sakh dir, a sakh tsu derklern
fun der andershkayt, vos in mir kumt for —
haynt iz aza nakht ful mit shtern
un aza vayser blend oyf mayne hor.
Un es efenen zikh far mir oyf kreftn
fun mentsh un fun natur arum,
un es vilt zikh mit alem baheftn,
un oyszingen, vi tsu dir: — ikh kum.
Dos lebn do hot mikh a sakh gebrokhn,
ober in yedn brokh geyt oyf a zin:
un es tut zikh keynmol fun mir nit op mayn bitokhon,
az du host mikh lib azoy vi ikh bin.
Ikh veys: du vilst nit ikh zol dertselyin
vegn libshaft nor, un nit mer:
faran has. — oykh mit has vilstu zikh teyln,
dayn teyl zol ay harb zayn, ay shver.
Nu, dertseyl ikh, az ikh leb vi bay randn
fun an opgrunt, mit kaltkayt in blik,
fun dem ershtn tog on fun mayn landn
in dem land dem zatn fun glik.
Nu dertseyl ikh, az ikh bin ful un gelodn
mit umru un anung, az ot
vet zikh a shpalt ton unter mir der bodn
un opmekn dem shpur fun mayn trot.
And how was I able to spread out
all at once, like an uprooted tree, —
when I carried within me seven dead
and golem-like muteness of clay.
Such purity in you and your name,
such forgiveness for evil and sin, —
that a father, who has already sown seeds,
should see himself as a child.
I have much to explain to you, much
about the otherness that occurs in me —
tonight is such a night full of stars
and such white glare on my hair.
And there open up before me powers
of human beings and of nature around,
and one wants to attach to everything,
and sing out, as to you: — I am coming.
Life here has broken me much,
but in every break a meaning arises:
and my faith never leaves me,
that you love me as I am.
I know: you don't want me to tell
about love only, and nothing more:
there is hate. — You want to share hate too,
your portion should be both bitter and heavy.
Well, I tell you, that I live as by the edges
of an abyss, with coldness in my gaze,
from the first day of my landing
in this land sated with happiness.
Well I tell you, that I am full and laden
with unrest and foreboding, that here
the ground will split open beneath me
and erase the trace of my step.
Page 388. 'A briv fun Amerike' continuation: how could he spread out 'vi a tsevortsler boym' (like an uprooted tree), carrying 'zibn toytn' (seven dead) and 'gulmdike shtumkayt fun leym' (golem-like muteness of clay — Hebrew 'golem', from kabbalah)? Such 'loyterkayt' (purity) and 'fargebung' (forgiveness) in the friend that a father sees himself as child. Much to explain about 'andershkayt' (otherness) in him — tonight 'ful mit shtern' (full of stars), white glare on his hair. Powers of human and nature open; he wants 'mit alem baheftn' (to attach to everything), sing 'ikh kum' (I am coming). Life 'a sakh gebrokhn' (broken much), but each break yields meaning; his 'bitokhon' (faith/trust — Hebrew) remains: you love me as I am. The friend wants not just love but 'has' (hate) — both bitter and heavy. He lives 'bay randn / fun an opgrunt' (at edges of an abyss), 'mit kaltkayt in blik' (with coldness in gaze) from first landing in 'dem land dem zatn fun glik' (the land sated with happiness — America). Full of 'umru un anung' (unrest and foreboding — German 'Ahnung') that ground will split, erasing his trace.
← / → previous & next poem·1–4 toggle columns·hover a line to align all versions